PHP-Nuke Retro Portal

Mamaş Soğukpınar Köyü’nde yaşayan insanlar, yaklaşık 70 yıl önce sigara yerine çoğunlukla tütün kullanırlardı. O yıllarda hazır sigara bulmak hem zor hem de pahalıydı. Köyde paket sigara satanlardan biri de Süleyman Yanık (Sarıoğlan) idi. Sigara ve tütün çoğu zaman para ile değil; arpa, buğday, yumurta gibi ürünlerle takas edilerek alınırdı. Köy ekonomisinin büyük bölümü para yerine ürün alışverişine dayanıyordu.

Dut Rakısı ve Kaçak Tütün Günleri

Bazı köylüler ise dut ve kuru üzümden rakı yaparlardı. Büyük kazanlar mal ahırlarının yakınına gömülür, mayalanan karışım günlerce bekletilirdi. Oluşan sıcaklık sayesinde kaçak rakı elde edilirdi. Yapılan rakı bugünkü içkilere göre oldukça sert olurdu. Malatya tarafından katırlarla gizlice kaçak tütün getiren satıcılar köye uğrardı. Böyle bir satıcı gece bir eve misafir olduğunda haber kısa sürede komşular arasında yayılırdı. Köylüler birer ikişer kilo tütün almak için sessizce o eve giderlerdi. O yıllarda tütün yalnızca bir alışkanlık değil, aynı zamanda günlük yaşamın önemli bir parçasıydı.

☕ Kırtlama Çay Nedir?

İnhisar tütün kâğıdı bulunamadığında halkın “Kel Mehmet kâğıdı” dediği ince beyaz kâğıtlara tütün sarılarak içilirdi. Tütünün yanında ise kırtlama çay eksik olmazdı. Bugünün gençleri belki bilmez; kırtlama çay, Anadolu’nun birçok yerinde yıllarca uygulanan bir çay içme geleneğiydi. Çayın içine şeker atılmazdı. Bunun yerine ağıza bir parça kesme şeker alınır, çay onun üzerinden yudumlanırdı. Şeker ağızda yavaş yavaş erirken çayın tadı daha farklı hissedilirdi. Hem şekerden tasarruf edilir hem de sohbet daha uzun sürerdi. Köy odalarında, harman yerlerinde ve uzun kış gecelerinde yapılan sohbetlerin vazgeçilmez eşlikçisi kırtlama çaydı.

Köy Odalarının Vazgeçilmezi

Tütününü saran, tabakasını cebinden çıkaran köylü; yanında mutlaka bir bardak kırtlama çay isterdi. Bir yanda tütünün kokusu, diğer yanda çayın buharı yükselirken saatler süren sohbetler yapılırdı. Elektriğin, televizyonun, internetin ve telefonun olmadığı yıllarda insanların eğlencesi de, haberi de, dostluğu da bu sohbetlerde yaşanırdı.

🐎 Kolcu Geliyor!

O yıllarda köyleri at sırtında dolaşan “Kolcu”lar vardı. Kolcu, Tekel İdaresi’nin memuruydu ve kaçak tütün denetimi yapardı. Kolcunun köye geldiği haberi duyulur duyulmaz herkes birbirini haberdar ederdi. Kaçak tütün kullananlar ya tabakalarını saklar ya da içindeki tütünü boşaltırlardı. Çünkü Kolcu yakalarsa ceza yazardı.

Gülümseten Bir Hatıra

Televizyonun ve elektriğin olmadığı yıllardı. Bir akşam köy odasında oturan köylüler, pilli radyodan haber dinliyordu. Haberlerde sigaraya zam yapıldığı söylenince Mehmet Karataş derin bir iç çekip üzülmeye başladı.

— Mehmet, sen niye üzülüyorsun? Ne sigara alıyorsun ne de tütün?

— Sizler tabakanızı uzatıyordunuz, şimdi zam geldi diye vermezsiniz diye üzülüyorum.

Köy odasındakiler kahkahalarla güldüler.

— Üzülme Mehmet, yine veririz!

İşte o yılların insanları böyleydi. Varlıkta da yoklukta da paylaşmayı bilirlerdi. Bir tabaka tütün, bir bardak kırtlama çay ve birkaç dost yeterdi. Bugün geriye dönüp baktığımızda; özlediğimiz sadece o günler değil, o günlerin samimiyeti, komşuluğu ve paylaşma kültürüdür.

Rahmetli olan tüm komşularımızı saygı, rahmet ve özlemle anıyorum. Mustafa Metin (Vayloğ)